कक्षा 6–10 का लागि निर्देशित भर्चुअल विज्ञान प्रयोगहरू। निःशुल्क प्रयोगका लागि खाता चाहिँदैन।
30 प्रयोग भेटिए
सजीवले सबै जीवन प्रक्रिया गर्छन्; आगो वा गाडीजस्तो एक-दुई मात्र देखाउने वस्तु सजीव होइन
वस्तुहरूमा जीवनका लक्षण (चल्नु, सास फेर्नु, थाहा पाउनु, बढ्नु, प्रजनन गर्नु, फोहोर फाल्नु र खाना चाहिनु) जाँच्नुहोस् र तिनलाई सजीव, कुनै बेला सजीव र कहिल्यै सजीव नभएकोमा छुट्याउनुहोस्।
केही पानी राख्ने र हावा छिर्न दिने खुकुलो माटोमा जरा राम्रोसँग बढ्छन्; धेरै कम वा धेरै बढी पानीले तिनलाई ढिलो बनाउँछ
बलौटे, दोमट र चिम्ट्याइलो माटो भएका पारदर्शी गमलामा फरक-फरक पानी हालेर मकैका बिरुवा उमार्नुहोस्, र जरा नाप्नुहोस्।
बीउमा बोक्राले जोगाइएको खाना भण्डारसहितको सानो बिरुवा (भ्रूण) हुन्छ; सिमीले दुई दलपत्रमा र मकैले भ्रूणपोषमा खाना भण्डार गर्छ
सिमीको बीउ र मकैको दाना भिजाउनुहोस्, खोल्नुहोस्, र बीउको बोक्रा, नाभि, सूक्ष्म छिद्र, दलपत्र, प्राङ्कुर, मूलाङ्कुर र भ्रूणपोषमा नाम लगाउनुहोस्।
पातमा डाँठ (पत्रवृन्त) र मध्यनसा र नसाले टेवा दिएको चेप्टो भाग (पत्रदल) हुन्छ, साथै किनारा र टुप्पो हुन्छन्
पातलाई म्याग्निफाइङ ग्लासले जाँच्नुहोस् र यसको पत्रवृन्त, पत्रदल, मध्यनसा, नसा, किनारा र टुप्पोमा नाम लगाउनुहोस्।
सूक्ष्मजीव माइक्रोस्कोपबिना देख्न नसकिने गरी साना हुन्छन्; मुख्य समूह ब्याक्टेरिया, ढुसी, प्रोटोजोआ, लेउ र भाइरस हुन्, र केही उपयोगी हुन्छन् भने अरूले रोग लगाउँछन्
साना सजीवका तयारी स्लाइड र माइक्रोस्कोपका चित्र हेर्नुहोस्, ती उपयोगी हुन् कि हानिकारक पत्ता लगाउनुहोस्, र तिनलाई ब्याक्टेरिया, ढुसी, प्रोटोजोआ, लेउ र भाइरसमा छुट्याउनुहोस्।
जालीदार नसा (रेटिकुलेट) भएका पात प्रायः मूसला जरा भएका बिरुवाका हुन्छन्; समानान्तर नसा भएका पात प्रायः झुप्पे जरा भएका बिरुवाका हुन्छन्
नेपालका सामान्य बिरुवाका पातका नसा नजिकबाट हेर्नुहोस्, तिनका जरा पनि जाँच्नुहोस्, र तिनलाई जालीदार र समानान्तर नसा विन्यासमा छुट्याउनुहोस्।
फूल फुल्ने बिरुवाका हरेक भागको काम हुन्छ: जराले पानी लिन्छ, काण्डले बोक्छ, पातले खाना बनाउँछ, फूलले बीउ बनाउँछ, र फलले तिनलाई जोगाउँछ र फैलाउँछ
फूल फुल्ने बिरुवामा जरा, काण्ड, पात, फूल, कोपिला र फलमा नाम लगाउनुहोस्, र हरेक भागले के काम गर्छ पत्ता लगाउनुहोस्।
बीउ उम्रन पानी, न्यानोपन र अक्सिजन (हावा) चाहिन्छ; बिरुवा नबढुन्जेल प्रकाश चाहिँदैन
पानी, न्यानोपन, हावा र प्रकाश भएका र नभएका सिमीका बीउका भाँडाहरू तयार गर्नुहोस्, र हरेक दिन कतिवटा उम्रन्छन् गन्नुहोस्।
पानी डाँठमा जाइलम नलीबाट माथि जान्छ, जसलाई पातबाट वाष्पीकरण हुने पानीले तान्छ
पातसहित र पातबिनाका सेलरीका डाँठलाई रातो रङ मिसाइएको पानीमा न्यानो घमाइलो र चिसो छायादार ठाउँमा उभ्याउनुहोस्, र रङ कति माथि चढ्छ पछ्याउनुहोस्।
बिरुवाले प्रकाश ऊर्जा प्रयोग गरेर कार्बन डाइअक्साइड र पानीबाट ग्लुकोज बनाउँछन् र अक्सिजन छोड्छन्; प्रकाश, कार्बन डाइअक्साइड र तापक्रम हरेकले दरलाई सीमित गर्न सक्छन्
जलीय झारमा बत्ती पारेर अक्सिजनका बुलबुला गन्नुहोस्। प्रकाश संश्लेषणलाई केले सीमित गर्छ पत्ता लगाउन बत्तीको दूरी, प्रकाशको रङ, कार्बन डाइअक्साइड र तापक्रम बदल्नुहोस्।
वनस्पति र जन्तु दुवै कोषमा न्युक्लियस, कोषद्रव्य, कोषझिल्ली र माइटोकोन्ड्रिया हुन्छन्; कोषभित्ता, क्लोरोप्लास्ट र ठूलो केन्द्रीय रिक्तिका वनस्पति कोषमा मात्र हुन्छन्
वनस्पति कोष र जन्तु कोषका भागमा नाम लगाउनुहोस्, हरेक भागले के गर्छ पत्ता लगाउनुहोस्, र कुन भाग वनस्पति कोषमा मात्र हुन्छन् पत्ता लगाउनुहोस्।
स्टोमाटा प्रायः पातको तल्लो भागमा हुने साना छिद्र हुन्, जसलाई रक्षक कोषको जोडीले खोलेर र बन्द गरेर ग्याँस भित्र-बाहिर गराउँछ र पानी गुम्ने नियन्त्रण गर्छ
पातको तल्लो भागको झिल्लीलाई माइक्रोस्कोपमा हेर्नुहोस् र एपिडर्मल कोष, रक्षक कोष, क्लोरोप्लास्ट, र खुला र बन्द स्टोमामा नाम लगाउनुहोस्।
बिरुवाले पातका स्टोमाटाबाट पानीको बाफ गुमाउँछन्; न्यानो, उज्यालो, हावा चलेको र सुक्खा अवस्थामा यो छिटो हुन्छ
पातसहितको हाँगालाई प्लास्टिकको झोलाले छोपेर पानीमा उभ्याउनुहोस् र उज्यालो र अँध्यारो, स्थिर र हावा चलेको, सुक्खा र ओसिलो हावामा, र पातमा ग्रिज लगाउँदा यसले कति पानी गुमाउँछ नाप्नुहोस्।
जीवहरूमा अनुकूलन, अर्थात् तिनलाई आफ्नो बासस्थानमा बाँच्न मद्दत गर्ने विशेष गुण हुन्छन्
चौंरीदेखि कमलसम्म बिरुवा र जनावरका शरीरका विशेषता अध्ययन गर्नुहोस्, र हरेकलाई त्यो अनुकूलित भएको बासस्थानसँग मिलाउनुहोस्।
परागकण कुल्लीसम्म पुग्छ, परागनलीले पुरुष युग्मकलाई डिम्बसम्म पुर्याउँछ, र निषेचनपछि डिम्ब बीउ र डिम्बाशय फल बन्छ
परागसेचन, निषेचन, बीउ र फल बन्ने र अङ्कुरणका चरणलाई सही क्रममा राख्नुहोस्, र हरेक चरण फूलको कुन भागमा हुन्छ पत्ता लगाउनुहोस्।
फूलका पुंकेशर (परागकोश र तन्तु) भाले भाग र स्त्रीकेशर (कुल्ली, कुल्लीदण्ड र डिम्बसहितको डिम्बाशय) पोथी भाग हुन्; पत्रदल र बाह्यदलले आकर्षित गर्छन् र जोगाउँछन्
फूललाई आधा काट्नुहोस्, यसका पत्रदल, बाह्यदल, पुंकेशर र स्त्रीकेशरमा नाम लगाउनुहोस्, र कुन भाग भाले र कुन पोथी हुन् पत्ता लगाउनुहोस्।
जराले मुख्यतः जरारौंबाट परासरणद्वारा पानी सोस्छ; नुनपानीले शोषण रोक्छ
तेलले बन्द गरिएका पानीका नाप्ने सिलिन्डरमा साना बिरुवा उभ्याउनुहोस्, नबिग्रिएका जरा, बिग्रिएका जरारौं र काटिएका जरा तुलना गर्नुहोस्, र नुनपानी प्रयास गर्नुहोस्।
कणहरू विसरणद्वारा बढी सान्द्रताबाट कम सान्द्रतातर्फ फैलिन्छन्, बढी तापक्रममा छिटो
फरक तापक्रमको स्थिर पानीमा खाने रङको एक थोपा राख्नुहोस् र समयसँगै रङ कति टाढा फैलिन्छ नाप्नुहोस्।
डायाफ्राम तल सर्दा छाती ठूलो हुन्छ, भित्रको चाप घट्छ र हावा फोक्सोभित्र पस्छ
बेल-जार फोक्सो नमुनाको रबरको डायाफ्राम तान्नुहोस् र धकेल्नुहोस्, बेलुन फोक्सो भरिएको र खाली भएको हेर्नुहोस्, र छातीमा प्वाल हुँदा के हुन्छ हेर्नुहोस्।
पानी अर्धपारगम्य झिल्लीबाट पातलो घोलबाट बढी गाढा घोलतर्फ परासरणद्वारा सर्छ
आलुका टुक्रालाई फरक गाढापनका चिनीका घोलमा भिजाउनुहोस्, तौलनुहोस्, र तिनले पानी न लिने न गुमाउने गाढापन पत्ता लगाउनुहोस्।
द्विदलीय काण्डमा जोगाउने, भण्डार गर्ने, ओसारपसार गर्ने र बढ्ने तन्तु हुन्छन्; जाइलमले पानी माथि र फ्लोयमले खाना बोक्छ, जुन संवहन बन्डलको घेरामा मिलाइएका हुन्छन्
सूर्यमुखीको काण्डको रङ्गाइएको आडो काट हेर्नुहोस् र एपिडर्मिस, कोर्टेक्स, फ्लोयम, क्याम्बियम, जाइलम र पिथमा नाम लगाउनुहोस्।
जीवित कोषले श्वसन गर्छन्, अक्सिजन प्रयोग गरी कार्बन डाइअक्साइड बाहिर फाल्छन्; श्वसन इन्जाइमद्वारा नियन्त्रित हुन्छ र तापक्रममा निर्भर गर्छ
रेस्पिरोमिटर प्रयोग गरी फरक तापक्रममा टुसाउँदै गरेका, सुक्खा र उमालेका बीउले प्रयोग गर्ने अक्सिजन नाप्नुहोस्, र तिनको ग्याँसलाई चुनपानीले जाँच्नुहोस्।
मानिसमा दोहोरो रक्तसञ्चार हुन्छ: मुटुको दायाँ भागले रगत फोक्सोमा पम्प गर्छ, र बायाँ भागले अक्सिजनयुक्त रगत शरीरमा पम्प गर्छ
शरीरबाट मुटुका चारवटा कोठा, फोक्सो हुँदै फेरि शरीरसम्म रगतको एउटा थोपा पछ्याउनुहोस्, र हरेक चरणमा यसले अक्सिजन बोकेको छ कि छैन जाँच्नुहोस्।
माइटोसिसमा कोषले आफ्ना क्रोमोजोम सारेर दुई उस्तै कोषमा विभाजित हुन्छ; मियोसिसले आधा क्रोमोजोम भएका चारवटा युग्मक बनाउँछ
माइक्रोस्कोपमा प्याजको जराको टुप्पोका कोष हेर्नुहोस्, माइटोसिसका हरेक चरण चिन्नुहोस्, चरणलाई क्रममा राख्नुहोस्, र माइटोसिसलाई मियोसिससँग तुलना गर्नुहोस्।
डीएनए आधार जोडी (A सँग T, G सँग C) ले जोडिएका दुई सुगर-फस्फेट मेरुदण्डको दोहोरो हेलिक्स हो; जिन कुनै गुणको सङ्केत गर्ने डीएनएको भाग हो, र डीएनए कुण्डलिएर क्रोमोजोम बन्छ
क्रोमोजोमदेखि आधारसम्म डीएनएको नमुनामा नाम लगाउनुहोस्, आधार जोडीका नियम पत्ता लगाउनुहोस्, र जिन भनेको के हो हेर्नुहोस्।
इन्जाइमले पाचनलाई छिटो बनाउँछन्; हरेकले उपयुक्ततम तापक्रम र pH मा सबैभन्दा छिटो काम गर्छ र उच्च तापक्रमले बिग्रिन्छ
फरक तापक्रम र pH मा स्टार्चलाई एमाइलेज इन्जाइमसँग मिसाउनुहोस्, र स्टार्च कति छिटो पच्छ हेर्न नमुनालाई आयोडिनले जाँच्नुहोस्।
हरेक अभिभावकले हरेक जिनको एउटा एलिल सार्छन्; प्रभावी एलिलले अप्रभावीलाई लुकाउँछ, जसले 3 : 1 जस्ता अनुमानयोग्य अनुपात दिन्छ
पनेट स्क्वायरद्वारा अग्ला र होचा केराउका बिरुवा क्रस गर्नुहोस्, सन्तानको अनुमान गर्नुहोस्, र मेन्डेलको 3 : 1 अनुपात र परीक्षण क्रस पत्ता लगाउनुहोस्।
वातावरणमा बढी मिल्ने जीवहरू बढी बाँच्छन् र प्रजनन गर्छन्, त्यसैले तिनका वंशानुगत गुण पुस्तासँगै बढी सामान्य हुन्छन्
सफा र कालो धुवाँले कालो भएका रूखमा, चराले सिकार गर्दा र नगर्दा, धेरै पुस्तासम्म उज्यालो र गाढा पेपर्ड पुतलीको समष्टि पछ्याउनुहोस्।
मृगौलाले रगतबाट युरियाजस्ता फोहोर छानेर पिसाब बनाउँछ, जुन मूत्रनली हुँदै मूत्राशयमा पुग्छ र मूत्रमार्गबाट बाहिर निस्कन्छ
मानव मूत्र प्रणालीको नमुनाका मृगौला, मूत्रनली, मूत्राशय, मूत्रमार्ग र रक्तनलीमा नाम लगाउनुहोस्, र पिसाब कसरी बन्छ र निस्कन्छ पछ्याउनुहोस्।
प्रतिक्षेप चापमा आवेग ग्राहकबाट संवेदी न्युरोन हुँदै मेरुरज्जुमा, अनि रिले न्युरोनबाट मोटर न्युरोन र प्रभावकमा, मस्तिष्कलाई नपर्खी पुग्छ
तातो कराही छुनेदेखि हात झिक्नेसम्म स्नायु आवेग पछ्याउनुहोस्, र प्रतिक्षेप चापका हरेक भाग क्रममा राख्नुहोस्।