अण्डज जनावर अण्डा पार्छन् र पिण्डज जनावर बच्चा जन्माउँछन्; निषेचन पोथीको शरीरभित्र (आन्तरिक) वा बाहिर पानीमा (बाह्य) हुन्छ
कुखुरा र भ्यागुतादेखि गाई र ह्वेलसम्म बाह्रवटा जनावरले कसरी बच्चा पाउँछन् र निषेचन कहाँ हुन्छ पत्ता लगाउनुहोस्, अनि तिनलाई अण्डा पार्ने र बच्चा जन्माउनेमा छुट्याउनुहोस्।
दक्षिण एसियाका किसानले मनसुनमा खरिफ, जाडोमा रबी र बीचको छोटो गर्मीमा जायद बाली लगाउँछन्, किनकि हरेक बालीलाई आफ्नै तापक्रम र पानी चाहिन्छ
धान र जुटदेखि गहुँ, तोरी र तरबुजासम्म भारत, बङ्गलादेश र नेपालका बाह्रवटा बाली कहिले छरिन्छन् र काटिन्छन् पत्ता लगाउनुहोस्, अनि तिनलाई खरिफ, रबी र जायद बालीमा छुट्याउनुहोस्।
जराले मुख्यतः जरारौंबाट परासरणद्वारा पानी सोस्छ; नुनपानीमा पानी सोस्न सक्दैन
माथि तेलको तह भएका, पानी भरिएका नाप्ने सिलिन्डरमा साना बिरुवा उभ्याउनुहोस्; नबिग्रिएका जरा, बिग्रिएका जरारौँ र काटिएका जरा तुलना गर्नुहोस्, र नुनपानीमा पनि राखेर हेर्नुहोस्।
फूलका पुंकेशर (परागकोश र तन्तु) भाले भाग र स्त्रीकेशर (कुल्ली, कुल्लीदण्ड र डिम्बसहितको डिम्बाशय) पोथी भाग हुन्; पत्रदल र बाह्यदलले आकर्षित गर्छन् र जोगाउँछन्
फूललाई आधा काट्नुहोस्, यसका पत्रदल, बाह्यदल, पुंकेशर र स्त्रीकेशरमा नाम लगाउनुहोस्, र कुन भाग भाले र कुन पोथी हुन् पत्ता लगाउनुहोस्।
जीवलाई तिनका कोष (एउटा वा धेरै, न्युक्लियससहित वा बिना) र तिनले खाना कसरी पाउँछन् भनेर पाँच जगतमा वर्गीकरण गरिन्छ
दही बनाउने ब्याक्टेरिया र अमिबादेखि यार्सागुम्बा, लालीगुराँस र भ्यागुतासम्म पन्ध्रवटा जीवका कोष हेर्नुहोस्, हरेकले खाना कसरी पाउँछ पत्ता लगाउनुहोस्, र तिनलाई पाँच जगतमा छुट्याउनुहोस्।
बिरुवा हिँड्न सक्दैनन्, त्यसैले तिनले हावा, पानी, जनावर वा फुट्ने कोसाबाट आफ्ना बीउ माउ बिरुवाबाट टाढा पठाउँछन्, र हरेक बीउ वा फलको आकार उसको यात्राको तरिकाअनुसार हुन्छ
डान्डेलायनको प्यारासुटदेखि नरिवलको बोक्रा र कुरोका हुकसम्म बाह्रवटा बीउ र फल राम्ररी हेर्नुहोस्, र तिनलाई कसरी यात्रा गर्छन् भनेर छुट्याउनुहोस्: हावाले, पानीले, जनावरले वा फुट्ने कोसाले।
शरीरको द्रव्यमान सूचकाङ्कले द्रव्यमानलाई उचाइसँग दाँज्छ: BMI = द्रव्यमान (kg) ÷ उचाइ² (m²); वयस्कका लागि 18.5 देखि 25 भन्दा कमसम्म स्वस्थ हो, तर बालबालिका अझै हुर्कँदै हुन्छन्, त्यसैले तिनको BMI उमेर र लिङ्गको चार्टमा जाँचिन्छ
द्रव्यमान र उचाइ छानेर शरीरको द्रव्यमान सूचकाङ्क, BMI = द्रव्यमान ÷ उचाइ² निकाल्नुहोस्। यो वयस्कको कुन तहमा पर्छ हेर्नुहोस्, र हुर्कँदै गरेका बालबालिकाका लागि डाक्टरले यी तह होइन, उमेरको चार्ट किन प्रयोग गर्छन् जान्नुहोस्।
खर्च भएको ऊर्जा (kcal) ≈ MET × शरीरको द्रव्यमान (kg) × समय (घण्टा), जहाँ MET ले कुनै काम आराम गर्नुभन्दा कति गुणा गाह्रो छ भन्छ; कडा खेल, गह्रौँ शरीर र लामो खेल सबैले बढी ऊर्जा खर्च गर्छन्
खेल वा व्यायाम, आफ्नो शरीरको द्रव्यमान र कति बेर खेल्ने छान्नुहोस्, र शरीरले खानाको कति ऊर्जा खर्च गर्छ, किलोक्यालोरी र रोटीमा निकाल्नुहोस्।
प्राथमिक उपचार डाक्टर आउनुअघि दिइने सहयोग हो: यसले बिरामीलाई सुरक्षित राख्छ, अवस्था बिग्रन दिँदैन र उचित उपचारसम्म पुर्याउँछ; पोलेकोमा बरफ लगाउने वा सर्पको विष चुस्नेजस्ता केही चलनले हानि गर्छन् वा अमूल्य समय खेर फाल्छन्
पोलेको, काटेको, नाकबाट रगत बगेको, सर्प र कुकुरले टोकेको, झाडापखाला लागेको र बेहोस भएको मानिसका लागि मानिसले गर्ने बाह्रवटा काम। हरेकले किन फाइदा वा हानि गर्छ पत्ता लगाउनुहोस्, र राम्रो प्राथमिक उपचारलाई हानि गर्ने पुराना बानीबाट छुट्याउनुहोस्।
कोही पनि प्रतिरक्षित नहुँदा रोगको एउटा बिरामीले R₀ जनालाई सार्छ; 1 − 1/R₀ भन्दा बढी मानिसले खोप लगाएपछि हरेक बिरामीले एकभन्दा कमलाई सार्छ र रोग हराउँछ, जसले खोप लगाउन नसक्नेलाई पनि जोगाउँछ
रुघाखोकीदेखि दादुरासम्मको एउटा रोग, र सहरका कति मानिसले खोप लगाएका छन् छान्नुहोस्। अहिले एउटा बिरामीले कति जनालाई सार्छ, सामूहिक प्रतिरक्षाका लागि कति जनाले खोप लगाउनुपर्छ, र रोग हराउँछ कि फैलिरहन्छ हेर्नुहोस्।
ब्याक्टेरिया दुई टुक्रा भएर बढ्छन्; न्यानो खानामा तिनी हरेक 20 मिनेटमा दोब्बर हुन सक्छन्, त्यसैले n पटक दोब्बर भएपछि एउटा कीटाणु 2ⁿ बन्छ, जुन झन्झन् छिटो बढ्छ
न्यानोमा छोडेको खानाको थालमा एउटा कीटाणुबाट सुरु गर्नुहोस्। यो कति-कति बेरमा दोब्बर हुन्छ र कति घण्टा बित्छ छान्नुहोस्, अनि एउटा कीटाणु हजारौँ, फेरि लाखौँ बनेको हेर्नुहोस्। त्यसैले पकाएको खाना धेरै बेर बाहिर छोड्नु हुँदैन।
वंशाणुगत गुण आमाबुबाबाट सन्तानमा सर्ने जिनले तय गर्छन्; आर्जित गुण जीवनभरि अभ्यास, चोट वा वातावरणबाट सिकिन्छन् वा पाइन्छन्, र जिनमार्फत सर्दैनन्
आँखाको रङ र गालाको खाल्डोदेखि खत, घामले कालो भएको छाला र तपाईंले बोल्ने भाषासम्मका बाह्रवटा गुण हेर्नुहोस्। हरेक कहाँबाट आउँछ र तपाईंका सन्तानले तपाईंबाट पाउन सक्छन् कि सक्दैनन् पत्ता लगाउनुहोस्, अनि तिनलाई वंशाणुगत र आर्जित गुणमा छुट्याउनुहोस्।
एउटा पोषक तत्त्वको कमीले कुपोषण रोग लगाउँछ: भिटामिन A को कमीले रतन्धो, भिटामिन C ले स्कर्भी, भिटामिन D ले रिकेट्स, भिटामिन B1 ले बेरिबेरी, फलामले रक्तअल्पता र आयोडिनले गलगाँड; त्यो पोषक तत्त्व प्रशस्त भएको खानाले यसलाई रोक्छ
बाह्रवटा कार्डमा रतन्धो वा सुन्निएको घाँटीजस्ता कुपोषणका सङ्केत, वा गाजर र आयोडिनयुक्त नुनजस्ता ती रोक्ने खाना छन्। हरेकले के बताउँछ पत्ता लगाउनुहोस्, अनि तिनलाई सम्बन्धित भिटामिन वा खनिजअनुसार छुट्याउनुहोस्।
रातो रक्तकोषमा A, B र Rh एन्टिजेन हुन सक्छन्; बिरामीको रगतले आफूमा नभएको A वा B मा आक्रमण गर्छ, र Rh-नेगेटिभ बिरामीले Rh विरुद्ध प्रतिक्रिया गर्छ, त्यसैले O− ले सबैलाई दिन सक्छ र AB+ ले सबैबाट लिन सक्छ
O− ले A+ लाई देखि AB+ ले O− लाई सम्म बाह्रवटा दाता र बिरामीका जोडी जाँच्नुहोस्। दाताको रातो रक्तकोषमा भएका एन्टिजेन र बिरामीको रगतमा भएका एन्टिबडी पत्ता लगाएर हरेक रक्तदानलाई सुरक्षित वा सुरक्षित नभएकोमा छुट्याउनुहोस्।