36 प्रयोग भेटिए
Filter हटाउनुहोस्औसत गति = कुल दूरी ÷ कुल समय
हिँड्ने, दौडने, साइकल चलाउने, बस र कछुवालाई नापिएको दूरी पार गर्न लाग्ने समय नाप्नुहोस् र तिनको औसत गति निकाल्नुहोस्।
वस्तु कस्तो बाटोमा चल्छ भन्नेअनुसार गति रेखीय, वृत्तीय, घूर्णन (rotational), दोलन वा अनियमित हुन सक्छ
खस्दै गरेको ढुङ्गादेखि घुम्दै गरेको माने र मच्चिँदै गरेको पिङसम्म चलिरहेका वस्तुको बाटो हेर्नुहोस्, र तिनलाई गतिको प्रकारअनुसार छुट्याउनुहोस्।
समान ध्रुवले एकअर्कालाई विकर्षण र असमान ध्रुवले आकर्षण गर्छन्; चुम्बक टाढा हुँदै जाँदा बल कमजोर हुन्छ
दुई छड चुम्बकका ध्रुवलाई फरक-फरक जोडी बनाएर र फरक दूरीमा नजिक ल्याउनुहोस्, अनि आकर्षण र विकर्षणको नियम पत्ता लगाउनुहोस्।
कालो सतहले उज्यालो वा टल्किने सतहभन्दा बढी सूर्यको विकिरण सोस्छ; Reflector ले बढी घाम पठाउँछ र सिसाको बिर्कोले ताप थुन्छ
बाकस Solar cooker मा पानीको भाँडो तताउनुहोस्। कालो, सेतो र टल्किने भाँडो प्रयोग गर्नुहोस्, पन्नी (Foil) को Reflector र सिसाको बिर्को थप्नुहोस्, र घामको प्रकाशले मात्र पानी उमाल्ने तरिका पत्ता लगाउनुहोस्।
तताइएको तरल फैलिन्छ, कम घना हुन्छ र माथि उठ्छ; चिसो र बढी घना तरल त्यसको ठाउँ लिन तल झर्छ
बिकरको पानीमा बैजनी रङको दाना खसाल्नुहोस्, एउटा कुनामुनि तताउनुहोस्, र संवहन धाराले रङलाई कसरी घुमाउँछ, हेर्दै जानुहोस्।
धातुहरू तापका राम्रा सुचालक हुन्; सिसा र काठ तापका कुचालक (अवरोधक) हुन्
तामा, एल्युमिनियम, फलाम, सिसा र काठका डन्डीमा मैनका दाना टाँसेर तातो पानीमा राख्नुहोस्, र ताप कति छिटो फैलिन्छ हेर्नुहोस्।
ध्वनि कम्पनबाट बन्छ; आवृत्तिले स्वरको उचाइ (pitch) र आयामले चर्कोपन निर्धारण गर्छ
सोनोमिटरको तार बजाउनुहोस्, यसको लम्बाइ, कसावट र बजाउने जोड बदल्नुहोस्, र ओसिलोस्कोपमा ध्वनि तरङ्ग हेर्नुहोस्।
पृथ्वीको अक्ष ढल्केको छ, त्यसैले सूर्यको परिक्रमा गर्दा नेपाल गर्मीमा सूर्यतिर (लामो दिन, अग्लो घाम) र जाडोमा सूर्यबाट टाढा (छोटो दिन, होचो घाम) ढल्किन्छ
पृथ्वीलाई सूर्यको वरिपरि घुमाउनुहोस् र असार, असोज, पुस र चैतमा काठमाडौँमा दिन कति लामो हुन्छ, मध्यान्हमा घाम कति माथि पुग्छ र लौरोको छाया कति लामो हुन्छ हेर्नुहोस्। अनि नढल्केको पृथ्वीको कल्पना गर्नुहोस्।
सूर्यले चन्द्रमाको सधैँ आधा भाग उज्यालो पार्छ; चन्द्रमाले झन्डै 29.5 दिनमा पृथ्वीको परिक्रमा गर्दा हामी त्यो उज्यालो भागको कहिले धेरै, कहिले थोरै देख्छौँ, र यसैले कलाहरू बन्छन्
चन्द्रमालाई यसको महिनाभरि दिनदिनै पृथ्वीको वरिपरि घुमाउनुहोस्, र नेपालबाट यसको कति भाग उज्यालो देखिन्छ हेर्नुहोस्, औँसीदेखि पूर्णिमासम्म र फेरि औँसीसम्म।
समतल ऐनाले सोझो, वस्तुजत्तिकै ठूलो र पार्श्व उल्टो काल्पनिक प्रतिबिम्ब बनाउँछ, जुन वस्तु ऐनाअगाडि जति टाढा छ, ऐनापछाडि त्यति नै टाढा हुन्छ
अक्षर लेखिएको Card लाई ऐनाअगाडि फरक-फरक दूरीमा उभ्याउनुहोस् र यसको प्रतिबिम्ब कहाँ बन्छ, कति ठूलो हुन्छ र कतातिर फर्केको हुन्छ, पत्ता लगाउनुहोस्।
प्रकाश सिधा रेखामा यात्रा गर्छ, त्यसैले मैनबत्तीका किरण प्वालमा काटिएर पर्दामा उल्टो प्रतिबिम्ब बनाउँछन्
Pinhole camera लाई मैनबत्तीतिर फर्काउनुहोस्। मैनबत्ती सार्नुहोस्, बाकस लामो र प्वाल ठूलो बनाउनुहोस्, र पर्दाको उल्टो प्रतिबिम्ब कसरी बदलिन्छ हेर्नुहोस्।
बल बढ्दा प्रवेग बढ्छ र पिण्ड बढ्दा प्रवेग घट्छ (a = F ÷ m)
Trolley लाई फरक-फरक बल र भार राखेर तान्नुहोस्, यसको टिकर टेप पढ्नुहोस्, अनि बल र पिण्डले प्रवेग कसरी बदल्छन् पत्ता लगाउनुहोस्।
खस्रा सतह र गह्रौँ वस्तुमा बढी घर्षण हुन्छ
स्प्रिङ तराजुले काठको ब्लकलाई सिसा, काठ, बालुवा कागज र तेल लगाएको काठमाथि तान्नुहोस्, र ब्लक भर्खरै सर्न थाल्ने बल पत्ता लगाउनुहोस्।
विद्युत् धारा पूर्ण, नटुटेको परिपथमा मात्र बग्छ; बढी सेलले ठूलो धारा धकेल्छन्
सेल, Switch र Bulb जोड्नुहोस्, Switch बन्द र खुला गर्नुहोस्, दोस्रो सेल थप्नुहोस् र तार चुँडाएर विद्युत् धारा कहिले बग्छ हेर्नुहोस्।
सुचालकले विद्युत् प्रवाह हुन दिन्छन् र कुचालकले दिँदैनन्; धातु र ग्राफाइट सुचालक हुन्, जबकि प्लास्टिक, रबर, काँच र सुक्खा काठ कुचालक हुन्
सरल परिपथको खाली ठाउँमा फरक पदार्थ राख्नुहोस्, Bulb बल्छ कि हेर्नुहोस्, र तिनलाई सुचालक र कुचालकमा छुट्याउनुहोस्।
Socket बाट जाने करेन्ट त्यसमा जोडिएका सबै उपकरणको करेन्टको जोड हो; तारले सुरक्षित रूपमा बोक्न सक्नेभन्दा बढी करेन्ट भए Fuse पग्लेर परिपथ तोड्छ
एउटै Extension board मा TV, Kettle, Heater र इस्त्री जोड्नुहोस्। करेन्ट कसरी जोडिँदै जान्छ हेर्नुहोस्, करेन्ट धेरै भएपछि Fuse उडेको हेर्नुहोस्, र Fuse ले घरलाई किन सुरक्षित राख्छ सिक्नुहोस्।
प्रयोगशालाका नियम पालना गर्दा, आँखा र छाला जोगाउँदा र रसायनका खतरा चिह्न बुझ्दा प्रयोगात्मक काम सुरक्षित हुन्छ
प्रयोगात्मक कामअघि विज्ञान प्रयोगशालाका हरेक बानीले के हुन सक्छ सोच्नुहोस्, अनि तिनलाई सुरक्षित र असुरक्षितमा छुट्याउनुहोस्। Bench मा खतराका चिह्न सिक्नुहोस्।
घिर्नीले बलको दिशा बदल्छ, र धेरै धागोले भार थाम्दा चाहिने प्रयास घट्छ
स्थिर घिर्नी, चल घिर्नी र ब्लक एन्ड ट्याकलले भार उचाल्नुहोस्, अनि प्रयास, यान्त्रिक लाभ र दक्षता तुलना गर्नुहोस्।
ब्याट्रीको mAh मा लेखिएको क्षमता यसले राख्ने चार्ज हो: चार्ज हुने घण्टा = क्षमता ÷ Charger को धारा (साथमा करिब 20% नोक्सानी), र Wh मा ऊर्जा = क्षमता (Ah) × भोल्टेज
3000, 4000 वा 5000 mAh को फोन ब्याट्री र 1 A, 2 A वा 3 A को Charger छान्नुहोस्। रित्तोबाट चार्ज हुन कति समय लाग्छ, यसले कति ऊर्जा राख्छ र स्क्रिन कति घण्टा खुला रहन सक्छ, हिसाब गर्नुहोस्।
LED ले निश्चित Forward voltage लिन्छ (रातोले करिब 2 V, निलो र सेतोले 3.2 V); शृङ्खलामा जोडिएको रेजिस्टरले बाँकी लिन्छ, त्यसैले ओमको नियमअनुसार R = (आपूर्ति − LED भोल्टेज) ÷ धारा
5 V, 9 V वा 12 V को आपूर्तिबाट रातो, हरियो, निलो वा सेतो LED बाल्नुहोस्। ठिक्क धारा बग्न दिने रेजिस्टर कति चाहिन्छ, र रेजिस्टरले कति शक्ति तापमा बदल्छ निकाल्नुहोस्।
ऊर्जा = शक्ति × समय: 5 घण्टा घाममा 0.4 kW को प्यानलले तातो, धुलो र तारमा हुने नोक्सानीपछि करिब 0.4 × 5 × 0.8 = 1.6 kWh दिन्छ
छानामा 2 देखि 10 वटा सोलार प्यानल राख्नुहोस् र दिनमा कति घण्टा घाम लाग्छ छान्नुहोस्। तिनले दिनमा र महिनामा कति kWh बनाउँछन्, त्यसले साँझभरि कति LED बल्ब बाल्छ, र कोइलाको बिजुलीको तुलनामा कति CO₂ बचाउँछ हेर्नुहोस्।
बल = चापको फरक × क्षेत्रफल: कारमुनिको चाप घटाउने पङ्खाले कारलाई सडकमा थिच्छ
Sports car को भुइँमुनिको हावा तान्ने पङ्खा चलाउनुहोस्, र भुइँभरि लाग्ने सानो चाप फरकले कसरी ठूलो तलतिर थिच्ने बल, बढी पकड र मोडमा बढी गति दिन्छ हेर्नुहोस्। अनि मुनि हावा फुकेर कारलाई तैराउनुहोस्, र Thruster चलाएर Thrust ले तौललाई कहिले जित्छ र कार कहिले उड्छ हेर्नुहोस्।
म्याग्निच्युड लघुगणकीय (Logarithmic) स्केल हो: 1 को हरेक अङ्कले सिस्मोग्राफमा 10 गुणा कम्पन र करिब 32 गुणा (10^1.5) ऊर्जा जनाउँछ
म्याग्निच्युडका आधारमा सानो 3 देखि महा 8 सम्मका दुई भूकम्प छान्नुहोस्, र ठूलोमा जमिन कति गुणा बढी हल्लिन्छ र कति गुणा बढी ऊर्जा निस्कन्छ हेर्नुहोस्। 2015 को 7.8 को गोरखा भूकम्प 5 को भन्दा किन यति धेरै भयानक थियो पत्ता लगाउनुहोस्।
गुरुत्वले भू-उपग्रहलाई पृथ्वीतिर तान्छ र गोलाकार बाटोमा घुमाइराख्छ; r अर्धव्यासको कक्षामा यसको गति v = √(GM ÷ r) हुन्छ, त्यसैले अग्ला भू-उपग्रह ढिलो चल्छन् र घुम्न धेरै समय लिन्छन्
अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसनजस्तो तल्लो कक्षामा, GPS को कक्षामा, वा TV का लागि प्रयोग हुने भू-स्थिर कक्षामा भू-उपग्रह राख्नुहोस्। यो पृथ्वीको केन्द्रबाट कति टाढा छ, गुरुत्वले यसलाई कति छिटो घुमाउँछ र पृथ्वीको एक फन्को लगाउन कति समय लाग्छ हेर्नुहोस्।
प्रकाश हरेक सेकेन्ड करिब 299 792 km जान्छ, त्यसैले लाग्ने समय = दूरी ÷ गति: भू-उपग्रहबाट सेकेन्डको सानो भाग, सूर्यबाट 8 मिनेट र सबैभन्दा नजिकको ताराबाट 4 वर्षभन्दा बढी
GPS भू-उपग्रह, चन्द्रमा, सूर्य, मङ्गल र सबैभन्दा नजिकको ताराबाट हामीकहाँ प्रकाश पठाउनुहोस्, र हरेक यात्रामा कति समय लाग्छ निकाल्नुहोस्। हामीले सूर्यलाई आठ मिनेटअघि जस्तो थियो त्यस्तै किन देख्छौँ, पत्ता लगाउनुहोस्।
प्रकाश सिधा रेखामा जान्छ, त्यसैले लट्ठीको छाया = उचाइ ÷ tan(सूर्यको उचाइ): सूर्य जति होचो, छाया उति लामो, र सूर्य ठीक टाउकोमाथि हुँदा छाया नै हुँदैन
घाममा एउटा लट्ठी ठड्याउनुहोस् र सूर्यलाई बिहानको होचो आकाशदेखि ठीक टाउकोमाथिसम्म सार्नुहोस्। हरेक पटक छाया कति लामो हुन्छ हेर्नुहोस्, र छाया बिहान-बेलुका किन लामो र मध्यान्हमा किन सबैभन्दा छोटो हुन्छ बुझ्नुहोस्।
स्केल मोडेलले हरेक आकार र दूरीलाई एउटै सङ्ख्याले भाग गर्छ: पृथ्वी 22 cm को फुटबल भए चन्द्रमा 6.6 m टाढाको 6 cm को बल र सूर्य 2.6 km टाढाको 24 m को बल हुन्थ्यो, त्यसैले अन्तरिक्षको धेरैजसो भाग खाली छ
पृथ्वीलाई फुटबल, क्रिकेट बल वा गुच्चा जत्रो बनाउनुहोस्, र अरू सबैलाई पनि उही स्केलमा सानो बनाउनुहोस्। चन्द्रमा र सूर्य कति ठूला हुन्थे, र कति टाढा हुन्थे हेर्नुहोस्।
तन्काएको ब्यान्डले प्रत्यास्थ स्थितिज ऊर्जा E = ½kx² जम्मा गर्छ; छोड्दा यो गतिज ऊर्जा ½mv² बन्छ, त्यसैले v = √(2E ÷ m), र 45° मा गोली करिब v² ÷ g टाढा उड्छ: दोब्बर तन्काइले चार गुणा ऊर्जा र दोब्बर गति दिन्छ
रबर ब्यान्ड तन्काएर कागजको गोली हान्नुहोस्। ब्यान्ड, कति तन्काउने र गोलीको द्रव्यमान बदल्नुहोस्, अनि ब्यान्डमा जम्मा भएको ऊर्जा, छोड्दाको गति र गोली कति टाढा उड्छ हेर्नुहोस्।
खस्दै गरेको वस्तुको गति हावाको अवरोध यसको तौल बराबर नभएसम्म बढ्छ; त्यसपछि यो स्थिर (Terminal) गति v = √(2mg ÷ (ρCA)) मा खस्छ, त्यसैले ठूलो छाता ढिलो खस्छ
0.1 देखि 1 m² को छातामुनि 20 g, 50 g वा 100 g को खेलौना झुन्ड्याउनुहोस्, र हावाको अवरोधले तौल बराबर गरेपछि यो कति छिटो खस्छ, र 10 m खस्न कति समय लाग्छ पत्ता लगाउनुहोस्।
गियर अनुपात = अगाडिका दाँत ÷ पछाडिका दाँत: प्याडलको हरेक फन्कोमा पछाडिको पाङ्ग्रा त्यति पटक घुम्छ, त्यसैले ठूलो अनुपातले टाढा र छिटो लैजान्छ तर धकेल्न गाह्रो हुन्छ, र सानो अनुपात धकेल्न सजिलो तर ढिलो हुन्छ
साइकलको अगाडि र पछाडिको गियर बदल्नुहोस्, अनि प्याडलको एक फन्कोले कति टाढा लैजान्छ र उही गतिमा प्याडल चलाउँदा कति छिटो जानुहुन्छ हेर्नुहोस्। उकालोका लागि सजिलो गियर र समथर सडकका लागि छिटो गियर पत्ता लगाउनुहोस्।
रेडियोधर्मी परमाणुको क्षय अनियमित रूपमा हुन्छ, तर हरेक अर्धायुमा बाँकीमध्ये आधाको क्षय हुन्छ: n अर्धायुपछि 100% × (½)ⁿ बाँकी रहन्छन्, अर्धायु घण्टाको होस् वा हजारौँ वर्षको
रेडियोधर्मी परमाणुको भीडको क्षय हेर्नुहोस्। अस्पतालमा वा पुराना हाडको उमेर पत्ता लगाउन प्रयोग हुने एउटा आइसोटोप छान्नुहोस्, अर्धायु बित्न दिनुहोस्, र कति भाग परमाणु बाँकी रहे र त्यसमा कति समय लाग्यो हेर्नुहोस्।
प्रकाश झन्डै तुरुन्तै आइपुग्छ तर आवाज सेकेन्डमा करिब 343 m मात्र जान्छ, त्यसैले चट्याङसम्मको दूरी km मा = चमकदेखि गर्जनसम्मका सेकेन्ड × 0.343
चट्याङको चमक र गर्जनबीचका सेकेन्ड गन्नुहोस्, र चट्याङ कति टाढा पर्यो पत्ता लगाउनुहोस्। छोटो फरक भए किन तुरुन्तै घरभित्र जानुपर्छ, बुझ्नुहोस्।
आवाजको चर्कोपन डेसिबल (dB) मा नापिन्छ: हरेक 10 dB बराबर दस गुणा आवाजको ऊर्जा; दूरी दोब्बर हुँदा स्तर करिब 6 dB घट्छ, र 85 dB भन्दा माथि हरेक थप 3 dB मा सुरक्षित सुन्ने समय आधा हुन्छ
कानेखुसी, कुराकानी, व्यस्त ट्राफिक, प्रेसर हर्न वा पटाकाको नजिक उभिनुहोस्। डेसिबलमा आवाजको स्तर, टाढा जाँदा यो कसरी घट्छ, र दिनमा तपाईंका कानले कति बेर सुरक्षित रूपमा सहन सक्छन् हेर्नुहोस्।
तातो वस्तु कोठाभन्दा जति तातो हुन्छ, उति छिटो चिसिन्छ: T = कोठा + (सुरु − कोठा) × e^(−kt); बिर्को र थर्मसले ताप खेर जान घटाउँछन्, जसले k धेरै सानो बनाउँछ
25 °C को कोठामा 90 °C को चिया खुला कप, छोपेको कप वा थर्मसमा खन्याउनुहोस्, र कुनले यसलाई तातो राख्छ र किन भनेर एक घण्टासम्म यसको तापक्रम हेर्नुहोस्।
रोकिने दूरी = सोच्दाको दूरी (गति × प्रतिक्रिया समय) + ब्रेकको दूरी (v² ÷ 2μg): गति दोब्बर गर्दा पहिलो दोब्बर हुन्छ तर दोस्रो चार गुणा
30 m अगाडि एउटा बच्चा सडकमा निस्कन्छ। गाडीको गति, चालकको प्रतिक्रिया समय र सडक बदलेर सोच्दाको दूरी, ब्रेकको दूरी र गाडी समयमै रोकिन्छ कि रोकिँदैन पत्ता लगाउनुहोस्।
तौल मेसिनले तपाईंलाई माथितिर कति बलियो धकेल्छ त्यही देखाउँछ: N = m(g + a), त्यसैले लिफ्ट माथितिर गति बढाउँदा तपाईं गह्रौँ, तलतिर गति बढाउँदा हलुका, र स्वतन्त्र पतनमा तौलविहीन लाग्नुहुन्छ
लिफ्टमा बाथरुमको तौल मेसिनमा उभिनुहोस्। लिफ्ट माथि जान थाल्दा, एकनासले चल्दा, तल जान थाल्दा, र तार चुँडिएर स्वतन्त्र रूपमा खस्दा मेसिनले कति देखाउँछ हेर्नुहोस्।