बीउबिना नयाँ बिरुवा
आलु, अदुवा र उखुदेखि सखरखण्ड र पत्थरचुरसम्म बाह्रवटा बिरुवाको कुन भाग रोपेर नयाँ बिरुवा उमारिन्छ पत्ता लगाउनुहोस्, अनि तिनलाई काण्ड, जरा वा पातअनुसार छुट्याउनुहोस्।
मूल अवधारणा
धेरै बिरुवाले बीउबिना काण्ड, जरा वा पातबाट नयाँ बिरुवा बनाउँछन्; यो वानस्पतिक प्रजननले छिट्टै आमाबोटजस्तै ठ्याक्कै बिरुवा दिन्छ
पाठ: बिरुवामा प्रजनन
धेरैजसो बिरुवा बीउबाट उम्रिन्छन्, तर धेरैले अरू भागबाट पनि नयाँ बिरुवा बनाउन सक्छन्: यो वानस्पतिक प्रजनन हो। काण्डले यसो गर्न सक्छ: आलुका आँखा मुना हुन्, अदुवाको टुक्रा (राइजोम भनिने जमिनमुनिको काण्ड) बाट टुसा पलाउँछ, र उखु वा गुलाफको टुक्राका आँख्लाबाट जरा पलाउँछ। प्याज गानोबाट, केरा गुभाबाट र पुदिना रनरबाट उम्रिन्छ। केही जराले पनि गर्छन्: सखरखण्ड वा डालियाको जराबाट नयाँ टुसा पलाउँछ। पातले पनि सक्छ: पत्थरचुरले पातका किनारामा भएका मुनाबाट साना बिरुवा उमार्छ। यसरी बनेका बिरुवा बीउबाटभन्दा छिटो बढ्छन् र ठ्याक्कै आमाबोटजस्तै हुन्छन्, त्यसैले किसान र मालीले यो प्रयोग गर्छन्।
के सिक्नुहुनेछ
- वानस्पतिक प्रजनन भनेको के हो, बताउनुहोस्।
- काण्ड, जरा वा पातबाट उम्रिने बिरुवाको नाम बताउनुहोस्।
- वानस्पतिक प्रजननका दुई फाइदा बताउनुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- बिरुवाका भाग थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- आँखा भएको आलु, अदुवाको टुक्रा, प्याज र पत्थरचुरको पात
- ओसिलो माटो भएका गमला
उपकरण
- शिक्षकले चलाउने एउटा सानो चक्कु
विधि
- बिरुवाको एउटा कार्ड छानेर कुन भाग रोपिन्छ पत्ता लगाउनुहोस्।
- कम्तीमा छवटा बिरुवामा यसो गर्नुहोस्।
- हरेक बिरुवालाई नयाँ बिरुवा कुन भागबाट उम्रिन्छ भनी छुट्याउनुहोस्।