मेरो छाया कति लामो?
घाममा एउटा लट्ठी ठड्याउनुहोस् र सूर्यलाई बिहानको होचो आकाशदेखि ठीक टाउकोमाथिसम्म सार्नुहोस्। हरेक पटक छाया कति लामो हुन्छ हेर्नुहोस्, र छाया बिहान-बेलुका किन लामो र मध्यान्हमा किन सबैभन्दा छोटो हुन्छ बुझ्नुहोस्।
मूल अवधारणा
प्रकाश सिधा रेखामा जान्छ, त्यसैले लट्ठीको छाया = उचाइ ÷ tan(सूर्यको उचाइ): सूर्य जति होचो, छाया उति लामो, र सूर्य ठीक टाउकोमाथि हुँदा छाया नै हुँदैन
पाठ: हाम्रो पृथ्वी र आकाश
प्रकाश सिधा रेखामा जान्छ। कुनै वस्तुले घाम छेक्दा त्यसको पछाडि अँध्यारो भाग बन्छ: त्यही यसको छाया: वस्तुले प्रकाश छेक्दा बन्ने अँध्यारो आकार। सबै मुख्य शब्द हो। बिहान सूर्य आकाशमा होचो हुन्छ, त्यसैले प्रकाश छड्के आउँछ र छाया धेरै टाढासम्म तन्किन्छ। सूर्य माथि चढ्दै जाँदा छाया छोटिँदै जान्छ, र मध्यान्हमा सबैभन्दा छोटो हुन्छ। सूर्य ठीक टाउकोमाथि (90°) भए छाया नै बन्दैन; उष्ण क्षेत्रमा वर्षमा केही दिन यस्तो हुन्छ। h उचाइको लट्ठी र जमिनबाट A कोणमा सूर्य हुँदा छाया h ÷ tan A हुन्छ। धेरै पहिले मानिसले छायाबाट समय थाहा पाउन सूर्य घडी (Sundial) बनाउँथे।
के सिक्नुहुनेछ
- छाया किन बन्छ बताउनुहोस्।
- सूर्यको उचाइसँगै छायाको लम्बाइ कसरी बदलिन्छ वर्णन गर्नुहोस्।
- छायाको लम्बाइ = उचाइ ÷ tan(सूर्यको उचाइ) निकाल्नुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- प्रकाश सिधा रेखामा जान्छ भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- एउटा लट्ठी वा सिसाकलम, र घाम लागेको ठाउँ
- नाप्ने फित्ता
उपकरण
- केही चाहिँदैन
विधि
- सूर्य 30° मा हुँदा 1.5 m को लट्ठीको छाया Record गर्नुहोस्।
- सूर्यलाई 90° (ठीक टाउकोमाथि) मा पुर्याएर Record गर्नुहोस्।
- बिहान सबेरैजस्तै सूर्यलाई 15° मा झारेर Record गर्नुहोस्।
यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ
- जमिन समतल छ र लट्ठी सिधा ठडिएको छ।
- छाया = उचाइ ÷ tan(क्षितिजबाट सूर्यको उचाइ); सूर्य ठीक टाउकोमाथि हुँदा छाया हुँदैन।