कक्षा 7–10
मध्यम
करिब 20 मिनेट
संस्करण 1
समीक्षा हुन बाँकी
प्रिमियम
फलाममा खिया किन लाग्छ?
खिया फलाममा बन्ने सुन्तला-खैरो रङको, पत्रपत्र झर्ने पदार्थ हो। यो नयाँ पदार्थ, फलामको अक्साइड हो, जुन फलामले हावाको अक्सिजन र पानीसँग प्रतिक्रिया गर्दा बन्छ। खिया लाग्नु क्षयीकरण (कोरोजन) भनिने बिस्तारै हुने रासायनिक परिवर्तन हो। यो प्रयोगमा हरेक परीक्षण नलीमा एउटा अवस्था मात्र फरक राखिएको छ, जसले फलाममा खिया लाग्न ठ्याक्कै के चाहिन्छ र यसलाई कसरी जोगाउन सकिन्छ भनी पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
तपाईं के सिक्नुहुनेछ
- फलाममा खिया लाग्न पानी र अक्सिजन (हावा) दुवै चाहिन्छ भनी देखाउनुहोस्।
- नुनपानीले खिया लाग्ने दरमा कस्तो असर गर्छ वर्णन गर्नुहोस्।
- रङ लगाउने र ग्याल्भनाइज गर्ने विधिले खिया लाग्नबाट कसरी रोक्छन् व्याख्या गर्नुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- भौतिक र रासायनिक परिवर्तनबीचको भिन्नता थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- फलामका किलाहरू, रङ लगाएको किला र ग्याल्भनाइज्ड किला
- धाराको पानी (घुलेको हावा भएको)
- उमालेको पानी (हावा हटाइएको) र माथि तेलको तह
- क्याल्सियम क्लोराइड (पानीको बाफ हटाउने सुकाउने पदार्थ)
- नुनपानी
उपकरण
- र्याकमा राखिएका 6 वटा परीक्षण नली
विधि
- नली A, B, C र D मा फलामको किला राख्नुहोस्। हरेक नलीको अवस्था फरक छ।
- नली E मा रङ लगाएको किला र नली F मा ग्याल्भनाइज्ड (जस्ताको आवरण भएको) किला राख्नुहोस्। दुवैमा साधारण पानी र हावा छ।
- दिनहरू बित्न दिन टाइमर प्रयोग गर्नुहोस्, र हरेक दिन किलाहरू जाँच्नुहोस्।
- कुन किलामा खिया लाग्यो र कति छिटो लाग्यो लेख्नुहोस्।
यो सिमुलेसनलाई कसरी सरल बनाइएको छ
- खिया लाग्ने समय सफा फलामको किलाका लागि सामान्य मान हुन्। वास्तविक दर तापक्रम, आर्द्रता र किलामा भर पर्छ।
- तेलको तहले गर्दा उमालेको पानी हावारहित रहन्छ।