मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्
रसायन विज्ञान रासायनिक प्रतिक्रिया
कक्षा 7 मध्यम करिब 20 मिनेट Premium

फलाममा खिया किन लाग्छ?

फरक-फरक अवस्था भएका छवटा परीक्षण नलीमा फलामका किला केही दिन छोड्नुहोस्; खिया लाग्न के चाहिन्छ, अनि रङ र जस्ताले फलामलाई कसरी जोगाउँछन्, पत्ता लगाउनुहोस्।

मूल अवधारणा

पानी र अक्सिजन दुवै भएमा फलाममा खिया लाग्छ; नुनले खिया छिटो लगाउँछ र आवरणले रोक्छ

पाठ: रासायनिक प्रतिक्रिया

खिया फलाममा बन्ने सुन्तला-खैरो रङको, पत्र-पत्र भएर झर्ने पदार्थ हो। यो फलामको अक्साइड भन्ने नयाँ पदार्थ हो, जुन फलामले हावाको अक्सिजन: हावामा हुने ग्यास, जुन जीवलाई सास फेर्न र आगो बल्न चाहिन्छ। सबै मुख्य शब्द र पानीसँग प्रतिक्रिया गर्दा बन्छ। खिया लाग्नु क्षयीकरण (corrosion) भनिने, बिस्तारै हुने रासायनिक परिवर्तन हो। यो प्रयोगमा हरेक परीक्षण नलीमा एउटा मात्र अवस्था फरक राखिएको छ, जसले फलाममा खिया लाग्न ठ्याक्कै के चाहिन्छ र फलामलाई कसरी जोगाउन सकिन्छ भनी पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।

मुख्य शब्दको अर्थ

के सिक्नुहुनेछ

  • फलाममा खिया लाग्न पानी र अक्सिजन (हावा) दुवै चाहिन्छ भनी देखाउनुहोस्।
  • नुनपानीले खिया लाग्ने गतिमा कस्तो असर गर्छ, वर्णन गर्नुहोस्।
  • रङ लगाउँदा र ग्याल्भनाइज गर्दा खिया लाग्न कसरी रोकिन्छ, व्याख्या गर्नुहोस्।

सुरु गर्नुअघि

  • भौतिक र रासायनिक परिवर्तनबीचको भिन्नता थाहा हुनुपर्छ।

सामग्री

  • फलामका किलाहरू, रङ लगाएको किला र ग्याल्भनाइज्ड किला
  • धाराको पानी (घुलेको हावा भएको)
  • उमालेको पानी (हावा हटाइएको) र माथि तेलको तह
  • क्याल्सियम क्लोराइड (पानीको बाफ हटाउने सुकाउने पदार्थ)
  • नुनपानी

उपकरण

  • र्‍याकमा राखिएका 6 वटा परीक्षण नली

विधि

  1. नली A, B, C र D मा फलामको किला राख्नुहोस्। हरेक नलीको अवस्था फरक छ।
  2. नली E मा रङ लगाएको किला र नली F मा ग्याल्भनाइज्ड (जस्ताको आवरण भएको) किला राख्नुहोस्। दुवैमा साधारण पानी र हावा छ।
  3. दिन बिताउन टाइमर प्रयोग गर्नुहोस्, र हरेक दिन किलाहरू जाँच्नुहोस्।
  4. कुन किलामा खिया लाग्यो र कति छिटो लाग्यो, लेख्नुहोस्।

यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ

  • खिया लाग्ने समय सफा फलामको किलाका लागि सामान्य मान हुन्। वास्तविक गति तापक्रम, आर्द्रता र किलाको किसिममा भर पर्छ।
  • तेलको तहले गर्दा उमालेको पानी हावारहित रहन्छ।