एकसिङ्गे गैँडा जोगाऔँ
100 वटा एकसिङ्गे गैँडालाई 20 वर्षसम्म पछ्याउनुहोस्। तिनलाई राष्ट्रिय निकुञ्जमा जोगाउनुहोस्, सामुदायिक रक्षक थप्नुहोस्, वा तिनको जङ्गल फँडानी हुन र चोरी सिकारीलाई सिकार गर्न दिनुहोस्, र तिनको सङ्ख्या बढेको वा घटेको हेर्नुहोस्।
मूल अवधारणा
बासस्थान जोगाइँदा र सिकार रोकिँदा लोपोन्मुख प्रजाति फेरि बढ्न सक्छ; बासस्थान मासिँदा र चोरी सिकार हुँदा यो लोप हुन सक्छ
पाठ: जैविक विविधता
एकसिङ्गे गैँडा कुनै बेला तराईभरि पाइन्थ्यो। 1968 सम्म खेतीका लागि जङ्गल फँडानी गरियो र चोरी सिकारीले खागका लागि गैँडा मारे, र चितवनमा झन्डै 100 वटा मात्र बाँकी रहे। गैँडा लोपोन्मुख भयो: सधैँका लागि लोप हुने खतरामा। नेपालले 1973 मा चितवनलाई राष्ट्रिय निकुञ्ज बनायो, घाँसे मैदान जोगायो, र सेना र स्थानीय समुदायले गैँडाको रक्षा गर्न थाले। सङ्ख्या फेरि बढ्यो, आज नेपालमा 750 भन्दा बढी गैँडा छन्। यो Lab मा तपाईं 100 गैँडाबाट सुरु गर्नुहुन्छ र फरक-फरक संरक्षण र फरक-फरक चोरी सिकारले 20 वर्षमा तिनको सङ्ख्या कसरी बदलिन्छ हेर्नुहुन्छ।
के सिक्नुहुनेछ
- लोपोन्मुख प्रजाति भनेको के हो, नेपालका उदाहरणसहित व्याख्या गर्नुहोस्।
- बासस्थान संरक्षणले जनसङ्ख्या बढ्न कसरी मद्दत गर्छ वर्णन गर्नुहोस्।
- चोरी सिकारले कसरी जनसङ्ख्या लोप गराउन सक्छ व्याख्या गर्नुहोस्।
- समुदाय र राष्ट्रिय निकुञ्जले संरक्षणमा कसरी मद्दत गर्छन् वर्णन गर्नुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- जनावरलाई खाना, पानी र आश्रय भएको बासस्थान चाहिन्छ भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जको नक्सा
उपकरण
- सङ्ख्या जाँच्न Calculator वा Spreadsheet
विधि
- 100 गैँडालाई चोरी सिकार बिना राष्ट्रिय निकुञ्जमा जोगाएर 20 वर्षपछि Record गर्नुहोस्।
- सबै संरक्षण हटाएर 20 वर्षपछि Record गर्नुहोस्।
- निकुञ्जमा वर्षमा 5 गैँडाको चोरी सिकार हुन दिएर 20 वर्षपछि Record गर्नुहोस्।
- संरक्षण नभएको र वर्षमा 5 को चोरी सिकार हुँदा सबै कहिले सकिन्छन् पत्ता लगाउनुहोस्।
- सामुदायिक रक्षक थपेर वर्षमा 2 मात्र चोरी सिकार राखी 20 वर्षपछि Record गर्नुहोस्।
यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ
- सुरुमा 100 गैँडा छन्।
- हरेक वर्ष संरक्षणअनुसार जनसङ्ख्या केही भागले बदलिन्छ: जङ्गल फँडानी हुँदा −2%, राष्ट्रिय निकुञ्जमा +4% र सामुदायिक रक्षकसमेत हुँदा +5%।
- चोरी सिकारीले हरेक वर्ष उत्तिकै गैँडा मार्छन्; सङ्ख्यालाई पूर्ण गैँडामा मिलाइएको छ।