पहाडी गाउँमा बिजुली: सौर्य, वायु कि लघु जलविद्युत्?
नेपालका पहाडको 60 घर भएको गाउँका लागि सौर्य प्यानल, हावा टर्बाइन वा लघु जलविद्युत् केन्द्र छान्नुहोस्, र जाडो, सुक्खा वसन्त र मनसुनमा हरेकले कति ऊर्जा दिन्छ हेर्नुहोस्।
मूल अवधारणा
नवीकरणीय स्रोत ऋतुअनुसार फरक हुन्छन्; नेपालका नदीले लघु जलविद्युत्लाई शक्तिशाली बनाउँछन्, र सौर्य र वायुले कमी पूरा गर्न सक्छन्
पाठ: ऊर्जा
नवीकरणीय ऊर्जा: कुनै कुरा चलाउन, तताउन, उज्यालो बनाउन वा बढाउन चाहिने कुरा। सबै मुख्य शब्द नसकिने स्रोतबाट आउँछ: घामको प्रकाश, हावा र बग्ने पानी। नेपालमा हिमालयको हिउँले भरिने संसारकै भिरालो नदीहरू छन्, त्यसैले जलविद्युत् यसको बिजुलीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत हो, र धेरै दुर्गम गाउँले आफ्नै साना लघु जलविद्युत् केन्द्र प्रयोग गर्छन्। तर हरेक स्रोतले दिने ऊर्जा ऋतुअनुसार बदलिन्छ। नदी मनसुनमा भरिन्छन् र वर्षाअघिको सुक्खा वसन्तमा सबैभन्दा कम हुन्छन्। घाम वसन्तमा सबैभन्दा बलियो र मनसुनी बादलमुनि सबैभन्दा कमजोर हुन्छ। पहाडका डाँडामा हावा जाडो र वसन्तमा बलियो हुन्छ। ऊर्जा किलोवाट-घण्टा (kWh) मा नापिन्छ; यहाँ हरेक घरलाई दिनको 1.5 kWh चाहिन्छ।
के सिक्नुहुनेछ
- फरक ऋतुमा सौर्य, वायु र लघु जलविद्युत्बाट आउने ऊर्जा तुलना गर्नुहोस्।
- एउटा स्रोतले कति घरलाई बिजुली दिन सक्छ गणना गर्नुहोस्।
- कुन नवीकरणीय स्रोत नेपालका लागि उपयुक्त छन् र किन, मूल्याङ्कन गर्नुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- ऊर्जा एक रूपबाट अर्को रूपमा सर्न सक्छ र नवीकरणीयको अर्थ के हो भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- गाउँ ऊर्जा योजना पाना
उपकरण
- Virtual Lab का लागि केही चाहिँदैन
विधि
- जाडोमा एउटा सौर्य प्यानल सेट, एउटा हावा टर्बाइन र एउटा लघु जलविद्युत् केन्द्र Record गर्नुहोस्।
- एउटा लघु जलविद्युत् केन्द्रलाई जाडो, सुक्खा वसन्त र मनसुनमा Record गर्नुहोस्।
- सुक्खा वसन्तमा सबै 60 घरलाई बिजुली दिने व्यवस्था पत्ता लगाएर Record गर्नुहोस्।
यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ
- हरेक एकाइले दिनमा दिने ऊर्जा: 1 kW सौर्य सेटले जाडोमा 4.5 kWh, वसन्तमा 5.5 र मनसुनमा 3; 1 kW हावा टर्बाइनले 3.5, 4 र 1.5; 5 kW लघु जलविद्युत् केन्द्रले नदीको बहावअनुसार 60, 48 र 120।
- हरेक घरलाई दिनको 1.5 kWh चाहिन्छ; गाउँमा 60 घर छन्।