मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्
रसायन विज्ञान भौतिक तथा रासायनिक परिवर्तन
कक्षा 6 मध्यम करिब 20 मिनेट Premium

भौतिक परिवर्तन कि रासायनिक परिवर्तन?

बरफ, मैन, चिनी र अण्डाको सेतो भागलाई तताउनुहोस् र चिसो पार्नुहोस्। कुन परिवर्तन उल्टाउन सकिन्छ र कुन परिवर्तनले नयाँ पदार्थ बनाउँछ, पत्ता लगाउनुहोस्।

मूल अवधारणा

छोटकरीमा: परिवर्तनलाई उल्टाउन सकिने र नयाँ पदार्थ बनाउने भनेर छुट्याउनुहोस्।

भौतिक परिवर्तन उल्टाउन सकिन्छ; रासायनिक परिवर्तनले नयाँ पदार्थ बनाउँछ

पाठ: भौतिक तथा रासायनिक परिवर्तन

बरफ पग्लिँदा पनि त्यो पानी नै रहन्छ: यसको अवस्था मात्र बदलिएको हुन्छ, र चिसो पार्दा यो फेरि बरफ बन्छ। यो भौतिक परिवर्तन हो। रासायनिक परिवर्तनमा नयाँ पदार्थ बन्छ, र त्यसलाई चिसो पारेर मात्र पुरानो पदार्थ फर्काउन सकिँदैन। तताएर फेरि चिसो पार्नु यी दुई परिवर्तन छुट्याउने राम्रो तरिका हो।

मुख्य शब्दको अर्थ

के सिक्नुहुनेछ

  • भौतिक परिवर्तन र रासायनिक परिवर्तनको परिभाषा दिनुहोस्।
  • परिवर्तन उल्टाउन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रमाणबाट परिवर्तनको प्रकार छुट्याउनुहोस्।
  • पग्लिनु, जम्नु, पकाउनु र क्यारामेल बन्नुलाई वर्गीकरण गर्नुहोस्।

सुरु गर्नुअघि

  • पदार्थका तीन अवस्था: ठोस, तरल र ग्यास थाहा हुनु।

सामग्री

  • बरफ
  • मैनबत्तीको मैन
  • चिनी
  • काँचो अण्डाको सेतो भाग

उपकरण

  • ताप सहने 4 वटा डिस
  • Hot plate
  • Freezer
  • थर्मोमिटर

विधि

  1. डिस A मा Freezer बाट निकालिएको बरफ (-10 °C) छ। डिस B, C र D मा कोठाको तापक्रम (20 °C) मा क्रमशः मैनबत्तीको मैन, चिनी र काँचो अण्डाको सेतो भाग छन्।
  2. हरेक डिस तताउनुहोस्। फरक-फरक तापक्रम प्रयोग गरेर हेर्नुहोस्। चिनीलाई धेरै बढी तापक्रम चाहिन्छ।
  3. हरेक पदार्थ केमा बदलिन्छ, ध्यान दिएर हेर्नुहोस्।
  4. हरेक डिसलाई फेरि कोठाको तापक्रमसम्म वा Freezer मा राखेर चिसो पार्नुहोस्, र हरेक परिवर्तन उल्टिन्छ कि उल्टिँदैन, जाँच गर्नुहोस्।

यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ

  • हरेक डिस छानिएको तापक्रममा तुरुन्तै पुग्छ भनी मानिएको छ।
  • यहाँ चिनी 160 °C मा क्यारामेल बन्न थाल्छ र अण्डाको सेतो भाग 70 °C मा कडा हुन्छ भनेर देखाइएको छ। वास्तवमा यी परिवर्तनहरू तापक्रमको एउटा दायरामा बिस्तारै हुन्छन्।
  • पग्लिएको ठोसको 1 g लाई 1 mL तरल मानिएको छ।
  • डिस A, B र D लाई बढीमा 90 °C सम्म मात्र तताइन्छ, त्यसैले पानी कहिल्यै उम्लिँदैन।