चन्द्रमाका कला: औँसीदेखि पूर्णिमासम्म
चन्द्रमालाई यसको महिनाभरि दिनदिनै पृथ्वीको वरिपरि घुमाउनुहोस्, र नेपालबाट यसको कति भाग उज्यालो देखिन्छ हेर्नुहोस्, औँसीदेखि पूर्णिमासम्म र फेरि औँसीसम्म।
मूल अवधारणा
सूर्यले चन्द्रमाको सधैँ आधा भाग उज्यालो पार्छ; चन्द्रमाले झन्डै 29.5 दिनमा पृथ्वीको परिक्रमा गर्दा हामी त्यो उज्यालो भागको कहिले धेरै, कहिले थोरै देख्छौँ, र यसैले कलाहरू बन्छन्
पाठ: पृथ्वी र अन्तरिक्ष
चन्द्रमाले आफ्नै प्रकाश बनाउँदैन: यसमा घाम परेकाले यो चम्किन्छ, र सूर्यले यसको ठ्याक्कै आधा भाग सधैँ उज्यालो पार्छ। चन्द्रमाले झन्डै 29.5 दिनमा एक पटक पृथ्वीको परिक्रमा गर्छ। यो पृथ्वी र सूर्यको बीचमा हुँदा यसको उज्यालो भाग हामीबाट उता फर्केको हुन्छ र हामी यसलाई देख्न सक्दैनौँ: यो औँसी हो। चन्द्रमा अघि बढ्दै जाँदा हामी यसको उज्यालो भागको झन्-झन् धेरै देख्छौँ (शुक्ल पक्ष), र यो पृथ्वीको सूर्यभन्दा उल्टोपट्टि पुगेपछि पूरै देख्छौँ: पूर्णिमा। त्यसपछि झन्-झन् थोरै देख्छौँ (कृष्ण पक्ष) र फेरि औँसी आउँछ। नेपाली पात्रोका चाडपर्व यिनै कलाअनुसार चल्छन्: दशैँको टीका र तिहारको लक्ष्मी पूजा चन्द्रमाको महिनाका निश्चित तिथिमा पर्छन्।
के सिक्नुहुनेछ
- चन्द्रमा घामको प्रकाश परावर्तन गरेर चम्किन्छ, र सूर्यले सधैँ यसको आधा भाग उज्यालो पार्छ भनी व्याख्या गर्नुहोस्।
- पृथ्वीको वरिपरि चन्द्रमाको स्थानबाट यसका कला व्याख्या गर्नुहोस्।
- औँसी, अर्धचन्द्र, आधा चन्द्रमा, गिबस र पूर्णिमाको नाम क्रमैसँग भन्नुहोस्।
- शुक्ल पक्ष (बढ्ने) र कृष्ण पक्ष (घट्ने) को फरक व्याख्या गर्नुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- चन्द्रमाले पृथ्वीको परिक्रमा गर्छ भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- अँध्यारो कोठामा लौरोमा अड्याइएको बल (चन्द्रमा) र चम्किलो बत्ती (सूर्य)
उपकरण
- वास्तविक आकाशमा चन्द्रमा मिलाएर हेर्न औँसी र पूर्णिमा देखाउने पात्रो
विधि
- चन्द्रमालाई दिन 0 (औँसी) मा राखेर Record गर्नुहोस्।
- यसलाई दिन 15 (पूर्णिमा) मा सारेर Record गर्नुहोस्।
- दिन 7 र दिन 22 का दुई आधा चन्द्रमा Record गर्नुहोस्।
- चन्द्रमाको महिनाका कम्तीमा छवटा फरक दिन Record गर्नुहोस्।
यो Simulation लाई कसरी सरल बनाइएको छ
- चन्द्रमाले 29.5 दिनमा पृथ्वीको परिक्रमा गर्छ, दिन 0 को औँसीबाट सुरु गरेर।
- उज्यालो भाग भनेको हामीले देख्ने चन्द्रमाको डिस्कको उज्यालो अंश हो, प्रतिशतमा।
- चन्द्रमालाई पृथ्वीको उत्तरी आधा भागमा पर्ने नेपालबाट हेरिएको छ: बढ्दो चन्द्रमा दायाँपट्टि उज्यालो हुन्छ।