खानामा स्टार्च, प्रोटिन र चिल्लो जाँच्ने
भात र आटादेखि अन्डाको सेतो भाग र घिउसम्म बाह्रवटा दैनिक खानालाई आयोडिन, कपर सल्फेट र एक टुक्रा कागजले जाँच्नुहोस्, अनि ती प्रायः कुन पोषक तत्त्वले बनेका छन् भनी छुट्याउनुहोस्।
मूल अवधारणा
छोटकरीमा: थोपा र कागज प्रयोग गरेर खानामा स्टार्च, प्रोटिन र चिल्लो पत्ता लगाउनुहोस्।
आयोडिनले स्टार्चलाई निलो-कालो बनाउँछ, कस्टिक सोडासहितको कपर सल्फेटले प्रोटिनलाई बैजनी बनाउँछ, र चिल्लोले कागजमा आरपार देखिने तेलिलो दाग छोड्छ; धेरैजसो खाना प्रायः एउटै पोषक तत्त्वले बनेका हुन्छन्
पाठ: खाना र पोषण
खानाले हामीलाई पोषक तत्त्व: शरीरलाई बढ्न र स्वस्थ रहन चाहिने खानाको तत्त्व, जस्तै प्रोटिन वा भिटामिन। सबै मुख्य शब्द दिन्छ। तीमध्ये तीनवटा सजिला जाँचले पत्ता लगाउन सकिन्छ। शक्ति दिने कार्बोहाइड्रेट स्टार्चमा पातलो आयोडिन घोलका केही थोपा राख्दा निलो-कालो हुन्छ। शरीर बनाउने प्रोटिन: शरीर बढ्न र मर्मत हुन चाहिने पोषक तत्त्व, दाल, अण्डा, दूध र मासुमा पाइन्छ। सबै मुख्य शब्दमा कपर सल्फेट घोलका दुई थोपा र कस्टिक सोडा घोलका दस थोपा हाल्दा बैजनी हुन्छ (NCERT ले यसरी नै गर्छ)। शक्ति सञ्चय गर्ने चिल्लो भएको खाना कागजमा घसेर उज्यालोतिर हेर्दा आरपार देखिने तेलिलो दाग देखिन्छ। धेरैजसो खाना प्रायः एउटै पोषक तत्त्वले बनेका हुन्छन्, त्यसैले जाँचले खाना कुन समूहमा पर्छ भनी बताउँछ।
के सिक्नुहुनेछ
- आयोडिनले खानामा स्टार्च जाँच्नुहोस्।
- कपर सल्फेट र कस्टिक सोडाले खानामा प्रोटिन जाँच्नुहोस्।
- कागज जाँचले खानामा चिल्लो जाँच्नुहोस्।
- खाना प्रायः कुन पोषक तत्त्वले बनेको छ भनी समूह छुट्याउनुहोस्।
सुरु गर्नुअघि
- खानाले हामीलाई पोषक तत्त्व दिन्छ भन्ने थाहा हुनुपर्छ।
सामग्री
- भात, आलु, पाउरोटी, अन्डाको सेतो भाग, माछा, मक्खन र तेलका साना टुक्रा
- सादा कागजको एउटा पाना
उपकरण
- थोपा झार्ने ड्रपरसहित पातलो आयोडिन घोल, कपर सल्फेट घोल र कस्टिक सोडा घोल
- परीक्षण नली वा साना भाँडा
विधि
- खानाको एउटा कार्ड छानेर आयोडिन, कपर सल्फेट र कागज जाँच गर्नुहोस्।
- कम्तीमा आठवटा खानामा यसो गर्नुहोस्।
- हरेक खानालाई स्टार्च, प्रोटिन वा चिल्लोमा छुट्याउनुहोस्।