कार्बनका रूप: हीरा, ग्राफाइट र कोइला

शुद्ध कार्बन अपरूप (Allotrope) भनिने फरक-फरक रूपमा पाइन्छ: क्रिस्टलीय रूप (हीरा, ग्राफाइट, फुलरिन, ग्राफिन) मा परमाणु नियमित ढाँचामा हुन्छन्, अक्रिस्टलीय रूप (कोइला, गोल, कोक, कालो मोसो) मा हुँदैनन्; मिथेन र चिनीजस्ता कार्बनका यौगिकमा अरू तत्त्व पनि हुन्छन्

पाठ: कार्बन र यसका यौगिक

कार्बन निकै विशेष तत्त्व हो: यो हरेक जीवमा, इन्धनमा, र तपाईंको झोलामा भएको Pencil मा छ। शुद्ध कार्बन धेरै रूपमा पाइन्छ, जसलाई अपरूप भनिन्छ: उही परमाणु फरक तरिकाले जोडिएर बनेका। क्रिस्टलीय अपरूपमा परमाणु नियमित ढाँचामा हुन्छन्। हीरामा हरेक परमाणु अरू चारवटासँग बलियो 3-D जालोमा जोडिएको हुन्छ, त्यसैले यो सबैभन्दा कडा प्राकृतिक पदार्थ हो। ग्राफाइटमा परमाणुले एकअर्कामाथि चिप्लिने चेप्टा तह बनाउँछन्, त्यसैले यो नरम हुन्छ र बिजुली प्रवाह गर्छ। फुलरिन 60 परमाणुको गोला हो र ग्राफिन एउटै तह। कोइला, गोल, कोक र कालो मोसोजस्ता अक्रिस्टलीय कार्बनमा परमाणुको नियमित ढाँचा हुँदैन। कार्बन अरू तत्त्वसँग जोडिएर यौगिक पनि बनाउँछ: मिथेन र चिनीजस्ता जैविक (Organic), र कार्बन डाइअक्साइडकार्बन डाइअक्साइड: हामीले सास फेर्दा बाहिर फाल्ने ग्यास। बिरुवाले यसैबाट खाना बनाउँछन्। सबै मुख्य शब्द र चुनढुङ्गाजस्ता अजैविक (Inorganic)।

मुख्य शब्दको अर्थ